Een duurzaam akoestisch binnenklimaat

Hoe zorgen we ervoor dat de binnenruimte net zoveel energie en rust geeft als een wandeling door het bos?

Het slechte verstaan van elkaar in een te rumoerig restaurant wat de sfeer van het avondje-uit beïnvloed, de gymleraar die niet te verstaan was in de galmende gymzaal of de verjaardag bij jou (of een familielid) thuis waar het luide stemgeluid de sfeer bepaalde. Maar ook de collega’s op je werk die je blijven afleiden in de open kantoortuin, het zwembad waar het gegil van de kinderen overheerste. Het zijn voor iedereen herkenbare voorbeelden waar het akoestische binnenklimaat niet op orde was.

Akoestische termen

Om dit uit te kunnen leggen waar het in de voorbeelden mis is gegaan dienen we eerst in een aantal technische termen te duiken:

• Het geluidsniveau in een ruimte kan te hard zijn (zoals bijvoorbeeld in een restaurant of een café). Dit wordt beschreven middels het aanwezige achtergrondgeluid in decibel (dB). Een te hoog achtergrondgeluid kan resulteren in een slechte verstaanbaarheid van spraak of dat jezelf harder gaat praten om toch verstaanbaar te zijn. Dit laatste wordt ook wel het Lombardeffect genoemd en zorgt ervoor dat het achtergrondgeluidniveau alleen maar toeneemt. Het ontbreken van voldoende geluidsabsorberende oppervlakken en elementen in de ruimte is vaak een probleem.
• Het kan te veel galmen door de aanwezigheid van vooral geluidsreflecterende materialen (Dit zien we vaak terug in ontvangsthallen van scholen, gymzalen en spreek- en vergaderruimtes). De parameter die hiervoor wordt gebruikt is de nagalmtijd en wordt uitgedrukt in seconden. Duidelijke richtlijnen zijn beschikbaar, welke in directe link staan tot het volume van de ruimte en het absorberend oppervlak. Een belangrijke opmerking: In de markt wordt deze parameter vaak gezien als de bepalende parameter, maar vergeet aspecten als de spraakverstaanbaarheid, de luidheid en de analyse van het directe geluidweg niet.
• De spraakverstaanbaarheid is de waarde die aangeeft hoe goed een stem tijdens een presentatie te volgen is. Een parameter die hiervoor gebruikt kan worden is de STI (Speech Transmission Index). Deze waarde is belangrijk voor kennisoverdracht in collegezalen, vergaderruimtes of presentatieruimtes.
• Als de directe geluidsweg goed waarneembaar is. Dit is het geluid wat bij de ontvanger terechtkomt zonder reflecties via de wanden, plafond of vloer. Dit kan zeer hinderlijk zijn in een open kantoor (als een collega aan het bellen is) of in een restaurant als gesprekken van een andere tafel te goed te verstaan zijn. Dit is een belangrijk aandachtspunt bij grote open ruimtes. Maar het goed waar kunnen nemen van de directe geluidsweg kan ook zeer positief zijn tijdens bijvoorbeeld presentaties in een collegezaal.

Maar hoe beïnvloeden deze akoestische parameters de mens? Hoe reageren wij hierop, hoe wordt ons gedrag beïnvloed en op welke manier hebben wij hier fysiek last van?

“Een duurzaam akoestisch binnenklimaat bepaalt in grote mate hoe comfortabel, productief en gezond mensen zich in een ruimte voelen. Door akoestiek vanaf het begin als ontwerpparameter mee te nemen, ontstaat een omgeving waarin geluid ondersteunend is aan concentratie, communicatie en welzijn.”

De menselijke reactie en het gedrag uitgelegd

De voorbeelden van slecht ontworpen binnenruimtes zijn bij veel mensen al bekend. Zo heeft wetenschappelijk onderzoek onder andere aangetoond dat mensen zich minder goed kunnen concentreren, minder goed hun taak uit kunnen voeren, eerder geïrriteerd zijn, lichamelijke klachten kunnen krijgen (zoals bijvoorbeeld hoofdpijn, een lager energieniveau) en zich zelfs ziek kunnen melden. Maar wat gebeurt er met de mens op het moment dat de bovenstaande aspecten het geval zijn? Hiervoor zijn verschillende fases te onderscheiden. 

In de beginfase, bij het betreden van de binnenruimte en het eerste gebruik, is het gevoel onbehagelijk. Het voelt niet aan als een prettige plek in relatie tot de functie die de ruimte zou moeten hebben. Het beïnvloedt het gevoel van comfort en maakt onrustig. 

Na een langere periode begint de irritatie toe te nemen. Gedachten beginnen af te dwalen, waarbij de slechte akoestiek invloed begint uit te oefenen op de reden waarom jij in de binnenruimte bent. De aandacht voor de gesprekken aan tafel worden en bijvoorbeeld de concentratie op jouw werkzaamheden in het kantoor wordt minder. Het stressniveau kan hierdoor gaan toenemen, maar ook de irritatie wordt steeds serieuzer. 

De productiviteit zal dalen, bepaalde ruimtes (of restaurants) worden gemeden en het kan voorkomen dat je ander gedrag begint te vertonen naar jouw omgeving. Gesprekken aan tafel worden minder gezellig, je acceptatieniveau over het gedrag van collega’s daalt en uiteindelijk zal het de sfeer gaan beïnvloeden. 

Maar het naarste is dat je uiteindelijk fysieke ongemakken zal gaan ervaren. Een restaurant is uiteindelijk te vermijden, maar een gymzaal voor een gymdocent, de ontvangsthal voor een receptiemedewerker of een kantoorruimte voor een medewerker niet. De fysieke ongemakken die worden ervaren zijn hoofdpijnklachten, verhoogd stressniveau, maar het meest herkenbare en voorkomende is het afgenomen energieniveau na langere tijd verblijven in een niet duurzaam akoestisch binnenklimaat (vermoeidheid bij thuiskomst). Is er een duidelijke link te leggen naar een bepaalde werkomgeving kan dit resulteren in medewerkers die met minder plezier naar hun werk gaan en in een verhoogd ziekteverzuim.

Begin bij het toewijzen van akoestiek als parameter

Een duurzaam akoestisch binnenklimaat zorgt niet alleen voor prettiger werken en verblijven, maar ook voor hogere productiviteit, minder ziekteverzuim en een gezondere omgeving. 

Het realiseren van een duurzaam akoestisch binnenklimaat begint bij het toewijzen van de akoestiek als een ontwerpparameter. Zowel de opdrachtgever, de ontwerpende partij, de bouwer als de eindgebruiker dienen dit belang in het gehele ontwerp- en bouwproces niet uit het oog te verliezen. Tijdens dit proces dient er een juiste balans gevonden te worden tussen de functie van de ruimte en haar gebruiker. Hierbij dient bijvoorbeeld gekeken te worden naar het scheiden van functies (functie zonering) en hoeveel mensen er tegelijk gebruik kunnen maken van de ruimte. Een balans tussen geluidsabsorberende en geluidsreflecterende materialen dient gevonden te worden in combinatie met een logische positionering van deze materialen. In algemene zin kan er gezegd worden dat er niet met te grote open ruimtes/volumes gewerkt dient te worden en als dat toch gebeurt dient er naast absorberende elementen ook gewerkt te worden met scheidende elementen.

De rol van Matude

Wij zijn leverancier van akoestische oplossingen én kunnen gericht advies geven tijdens het ontwerp, de materialisatie en de uitvoering. Zo zorgen we samen dat een duurzaam akoestisch resultaat wordt behaald. Zo ondersteunen wij bij advisering van hoge kwaliteit duurzame akoestische materialen, advies m.b.t. (demontabele) montage, maar vooral met technische onderbouwing t.a.v. de geluidsabsorberende eigenschappen van het systeem. De geluidsabsorptie is namelijk geen producteigenschap, maar afhankelijk van de opbouw van de achterconstructie. Hier zullen wij in een latere blog op terugkomen.